Keuzes. Punt.

Hoe zou het voor jou zijn om keuzes te maken zonder ze uit te leggen?

Hoe zou het voor jou zijn om nee te zeggen zonder excuus?

Hoe zou het voor jou zijn om van gedachten te veranderen zonder het te verdedigen?​​​​​​​​​​​​​​​​

Hoe dat voor mij is? Soms lastig moet ik bekennen.

Golven

Ik ben een weekje op vakantie op dit ogenblik en deze quote komt bij me op. Dat ik nu ‘mooie herinneringen’ moet maken. Dan kan ik daar later aan terug denken, aan deze tijd.

Maar als ik volgende week terug aan het werk ben en met weemoed denk aan waar ik nu ben, wat zegt dat dan over dat moment? Dat ik door te denken aan deze week, ik vooral niet mijn verantwoordelijkheid hoef te nemen en aan de slag zou kunnen gaan met dat wat ik vooral minder van wil. Dat ik door te herinneren aan wat leuk is of te verlangen aan wat leuk zou kunnen zijn ik mijn leven ook wel ga slijten. Of dat ik dat vervelende er nu eenmaal moet bijnemen om zo een paar weken in een jaar er eventjes uit te kunnen stappen. Dat is ook altijd een schone redenering om er mij vanaf te maken, om maar niet te hoeven in onzekerheden vertoeven door te veranderen en nieuwe keuzes te maken.

Welke vragen ik hier niet mee beantwoord: wat maakt dat ik vakantie nodig heb? Wat maakt dat mooie herinneringen een alternatief zijn om mij goed te doen voelen? Wat maakt dat ik geen andere zienswijzen tot leven roep dan alleen maar nu en dan eens vluchten?

Het doet me denken aan een soort van virtuele wereld zoals op een gsm zitten: De virtuele wereld van herinneringen en verlangens. Als ‘alternatief’ om maar in gewoontes te blijven. Want dat is me toch iets makkelijker.

Er is vandaag een dipje in de hittegolven.

Voorzichtige pessimisten

Pessimisten noemen zichzelf realisten omdat dat veiliger voelt dan moed hebben.

Er is natuurlijk geen enkele context bij deze fascinerende uitspraak. Als ik eventjes mag veralgemenen, want dat bericht is er om wat liefdevol uit te dagen ❤️:

Pessimisten kiezen voor een gemakkelijke en veilige plek omdat ze zo zelden teleurgesteld worden. Ze voorspellen immers altijd al een ongelukkige afloop.

Optimisten riskeren teleurstellingen of beetgenomen te worden en dat vereist moed. Moedige mensen erkennen zowel risico’s als mogelijkheden, terwijl pessimisten zich vaak blind staren op wat mis kan gaan.

En om nog wat te prikkelen: optimisten zien dus mogelijkheden waarbij ze moedig moeten experimenteren mét kans op falen.

Voor mij betekent moed: de werkelijkheid zien zoals ze is (zowel gewenst als ongewenst) én toch durven mogelijkheden zien en actie ondernemen, ondanks het risico op teleurstelling.

Dan vraag ik me wel af: kunnen realisten dan ook niet in actie schieten?

Bij deze vraag kwam ik er zelf niet uit en heb ik wat vragen gesteld aan AI. Dat kwam uiteindelijk met een verrassend antwoord midden in mijn blinde denkvlek: echte realisten schieten juist wél in actie, terwijl pseudo-realisten (die eigenlijk pessimisten zijn) vaak lamgelegd worden door hun eigen denkpatronen. Ik concludeer daaruit dat realisten dus niet per se pessimisten zijn, eerder zeer bewuste mensen.

Dan vervolg ik zelf terug met: realisten zien de werkelijkheid als neutraal, zonder illusies (de realiteit is gewoon zoals die is, terwijl de mens er vooral een subjectief oordeel over velt) én kunnen daarop met verantwoordelijkheid reageren in plaats van dat te gebruiken als verdediging, excuus of uit angst.

Kappen en houwen

Al schrijvend kap ik mij een pad door het dichte struikgewas. Het gaat helemaal niet vanzelf. Ik weet dat door toch verder het pad te wandelen, desnoods met mijn blote handen uit te houwen, ik er vaardiger in ga worden. Dat is een bron van vertrouwen, de ervaring met andere vaardigheden alwaar ik al veel verder gekomen ben (alhoewel voor verschillende interpretaties vatbaar) maar ook daar nog dichtbegroeide stukken en obstakels heb te nemen.

Op dit moment zit ik vol twijfel en schaamte teksten na te lezen, sommige al in de ether. Ik besef dat het niet gaat om goed of slecht zijn, mij te bewijzen dat ik dit kan. Neen, er is een verlangen naar scherpen van mijn schrijfvaardigheden, over de praktische filosofie, een soms dwarse stem te zijn in de schijnbaar maatschappelijke correcte verhalen. Ik snap daar zelf niets van of waar dit vandaan komt, maar ik doe dat graag. Ik heb ook geen idee wat hier het resultaat zou moeten zijn. Dat heb ik losgelaten. Ik ben zeer vredig met het niet weten hoe het gaat evolueren.

Ik doe maar wat zou ik kunnen zeggen, maar dat klopt ook niet. Er zit een richting in, een bedoeling. Er worden wegwijzers gevolgd die ik notabene zelf heb geplant. Ze wijzen allemaal naar een zijn van vrijheid en dus verantwoordelijk. Misschien dat ik daarom wat angstig ben. Voor de mogelijke gevolgen die dit schrijven kunnen veroorzaken. Ik zou toch maar eens verkeerd kunnen zijn. Maar ook daar is geen twijfel: ik maak ze bij de vleet, de fouten.

En de emoties, hiermee gepaard – waar blijkbaar veel belang aan gehecht moet worden – geven mij ook informatie. Ik bevind me vaker op onontgonnen gebied, woel zonder garanties. En al dat met schaamrode kaken, verlegenheid, enthousiasme, moed, voldaanheid, verwondering, teleurstelling en andere oordelen,… het moet blijkbaar belangrijk zijn voor mij.

En met foto. Dat blijkt ook een hobbel genomen.

Een kunstwerk beantwoordt geen vragen

Vandaag vers gedrukt op de scheurkalender van Omdenken:

Een kunstwerk beantwoordt geen vragen, het roept ze op; en de essentiële betekenis ervan ligt in de spanning tussen de tegenstrijdige antwoorden.
Leonard Bernstein

Deze uitspraak doet me denken aan dat ik jaren naar musea ging om te snappen wat daar werkelijk hing of stond of wat ik dat wat ik hoorde op een concert iets te betekenen had. De ‘juiste’ betekenis dan nog; ik wilde een soort van enige waarheid horen. En als anderen een hele uitleg deden wat dat kunstwerk voor hen betekende stond ik met mijn mond vol tanden. Die wisten dat! Die konden daar iets mee. En ik wist niets. Ik snapte er meestal geen kl$€#en van. Ik stond daar dan gefrustreerd te denken (en luidop te zeggen) dat ik daar niet op gekomen zou zijn.

Blijkt achteraf gezien, of toch wat ik er nu van betekenis aan geef, dat ik frustratie en schaamte voelde omdat ik oordeelde dat ik er niet echt bij hoorde als ik ook niet zo’n intelligente uitspraken kon maken. Ik was dus meer bezig met mezelf en hoe ik over kwam op anderen dan met dat kunstwerk zelf een betekenis te geven. In plaats van zelf (durven) vragen te beantwoorden vanuit mijn model van de wereld, hoe ik de wereld zie (en misschien iets te zeggen waar anderen zouden zeggen dat ze het helemaal niet mee eens waren (lees: ge zijt belachelijke uitspraken aan het doen)). Wat ben ik dankbaar dat ik mij meer en meer heb losgemaakt van deze overtuigingen.

Waar ik nog wat progressie in wil maken is dat ik meer mijn overtuigingen wil bevragen aan de hand van kunstwerken in plaats van te vergelijken of het wel past binnen mijn wereld. Soms botsten kunstwerken omdat ik bijvoorbeeld oordeel dat ze lelijk zijn of dat de uitleg die erbij hangt niet resoneert met mij. Maar misschien zit daar wel een mooie opportuniteit om bijkomend inzicht te verwerven. Niet dat ik geen oordeel mag geven of iets nu schoon is of niet, of dat het kunstwerk mijn zienswijze toont op één of andere manier. Ik voeg er als het ware een dimensie aan toe: de vraag. Misschien dat mijn binnenwereld zo een stukje groter kan worden. Met nog meer mogelijkheden.

Obstakels

Zelfs in moerassige en ondoordringbare bossen kun je een stevige ondergrond creëren.
Nieuwe paden ontstaan door ze te bewandelen, maar soms moet je kunstmatig ingrijpen. Wij zijn daartoe in staat als mens.

Je bent niet machteloos tegenover omstandigheden. Soms vraagt verandering om bewuste interventie. Je kunt doordacht handelen in plaats van lijdzaam te ondergaan.
Woorden en verhalen zoals deze metafoor creëren een mindset. Zodra iets op een bepaalde manier gezegd wordt, begint het op die manier met bestaan.

Je kunt metaforen met welwillendheid bejegenen (kijken naar wat ze bijbrengen) of met kwaadwilligheid (zoeken naar tekortkomingen om ze te weerleggen). De laatste houding maakt elke metafoor onbruikbaar.

De lokroep van de leegte

Er is een verlangen in mij om ergens een periode te vertoeven op een berg. Dezelfde soort begeerte verscheen ook toen we aanmeerden deze morgen en ik al deze eilandjes zag. Ze trokken aan mij. Of toch de gedachte om daar te zijn.

Tegelijkertijd is er een andere gedachte die meldt dat ik daar mijn geluk niet ga vinden.

Ik verplaats me even naar thuis, midden in de hoofdstad, waar ik ook vaak vertoef aan de livingtafel met alleen mezelf en mijn laptop, kijkend naar een pinkende cursor aan het begin van een leeg document. Een moment met ontelbare mogelijkheden.

Net zoals de leegte van het eiland waar ik naar kijk.

Ik denk dat dat de aantrekkingskracht is: de lege ruimte… om te vullen.

Pieren

Ik zag net een jongetje op een weiland, waar in geen velden water te bespeuren was, zijn vislijn uitwerpen.

Zou hij op pieren pieren?

Van Faalangst naar Vrijheid: Neem de verkeerde beslissing!

Stel je voor: je bent een tuinier die zijn planten zo beschermt tegen storm en kou dat ze nooit zonlicht krijgen. Ze overleven, maar bloeien nooit. Onze beschermingsmechanismen zijn die overkapping: ooit nodig, nu beperkend.

Veel gedrag dat we als problematisch ervaren, is in wezen een poging van ons systeem om ons te beschermen:

🔹 Negatieve toekomstbeelden proberen je te behoeden voor ontgoocheling.
🔹 Zelfkritiek is vaak een schild tegen mogelijke afwijzing van anderen.
🔹 Vermijdingsgedrag wil je beschermen tegen pijn of falen.

Deze patronen zijn geen vijanden. Ze zijn ontstaan met een reden. Maar wat ooit hielp, kan nu in de weg staan.

In mijn nieuwe cursus ontdek je hoe faalangst je stilzet én hoe je weer in beweging komt.